Jakość ekstraktów roślinnych pod kontrolą – dlaczego warto badać skład i czystość mikrobiologiczną?

dr inż. Dorota Piłakowska-Pietras
mgr inż. Karolina Łapin

Jakość surowców i produktów zawierających ekstrakty roślinne ma bezpośrednie znaczenie dla ich bezpieczeństwa, powtarzalności oraz wiarygodności deklaracji producenta. Odpowiednio zaplanowane badania laboratoryjne pozwalają zweryfikować zarówno skład produktu, jak i jego czystość mikrobiologiczną, a tym samym ograniczyć ryzyko związane z wprowadzeniem na rynek surowca lub preparatu niespełniającego przyjętych wymagań jakościowych.

Rynek ekstraktów roślinnych dynamicznie się rozwija, a produkty oparte na składnikach pochodzenia naturalnego, takie jak suplementy diety, cieszą się coraz większym zainteresowaniem konsumentów. Coraz częściej sięgamy po preparaty wspierające odporność, koncentrację, metabolizm, jakość snu czy odporność na stres. Jednocześnie rosną oczekiwania dotyczące jakości, standaryzacji oraz bezpieczeństwa stosowanych surowców.

Szczególną popularnością cieszą się dziś m.in.:

• ekstrakt z ashwagandhy,
• ekstrakty zawierające berberynę,
• ekstrakt z kurkumy,
• ekstrakt z szafranu,
• ekstrakt z różeńca górskiego (rhodiola).

Choć ekstrakty roślinne są często oferowane jako standaryzowane i wysokiej jakości, ich rzeczywisty skład może różnić się pomiędzy producentami, dostawcami, a nawet poszczególnymi partiami tego samego surowca. Na jakość ekstraktów roślinnych wpływa wiele czynników, takich jak:

• pochodzenie surowca roślinnego,
• odmiana rośliny,
• warunki uprawy i zbioru,
• sposób ekstrakcji,
• warunki transportu i przechowywania.

W praktyce oznacza to, że dwa produkty deklarujące „ten sam ekstrakt” mogą różnić się zarówno jakością, jak i rzeczywistą zawartością składników aktywnych. Dlatego coraz częściej sama deklaracja producenta przestaje być wystarczająca — znaczenia nabiera potwierdzenie jakości metodami analitycznymi.

Jak sprawdzić jakość ekstraktu?

Jednym z najważniejszych elementów oceny jakości jest oznaczenie głównego składnika aktywnego lub charakterystycznych substancji obecnych w ekstrakcie, odpowiedzialnych za deklarowane działanie produktu. Taka analiza pozwala sprawdzić:

• czy ekstrakt rzeczywiście odpowiada deklarowanej standaryzacji,
• czy zawartość składników aktywnych jest zgodna z deklaracją producenta,
• czy kolejne partie produktu są porównywalne jakościowo.

Jednym z praktycznych narzędzi kontroli jakości ekstraktów roślinnych i suplementów jest HPLC-DAD (wysokosprawna chromatografia cieczowa z detekcją diodową). Metoda pozwala na:

• oznaczanie głównych składników aktywnych i charakterystycznych związków ekstraktów roślinnych
• porównywanie jakości pomiędzy partiami surowców,
• potwierdzanie zgodności z deklaracją producenta,
• kontrolę jakości surowców i produktów gotowych.

Dzięki temu możliwe jest potwierdzenie, czy produkt rzeczywiście zawiera deklarowany ekstrakt w odpowiedniej jakości i ilości.

W przypadku surowców roślinnych równie istotna jest czystość mikrobiologiczna

Ekstrakty i surowce pochodzenia naturalnego mogą być narażone na obecność szeregu patogenów, dlatego w procesie kontroli jakości ważne jest uwzględnienie zarówno badań ilościowych i jakościowych:

• ogólnej liczby drobnoustrojów
• liczby drożdży i pleśni
• liczby beta-glukuronidazo dodatnich Escherichia coli
• liczby gronkowców koagulazo-dodatnich (Staphylococus aureus i innych gatunków)
• liczby przypuszczalnych Bacillus cereus
• liczby bakterii z grupy coli
• liczby Enterobacteriaceae
• obecności Salmonella

Obecność mikroorganizmów może wynikać z wielu czynników: warunków uprawy, transportu oraz magazynowania, dlatego tak istotne dla bezpieczeństwa są badania czystości mikrobiologicznej.

Oferta WPT

Kompleksowa ocena jakości coraz częściej obejmuje zarówno oznaczenie zawartości głównych składników aktywnych metodą HPLC-DAD, jak i badania czystości mikrobiologicznej. W laboratoriach Wrocławskiego Parku Technologicznego wykonujemy:

• analizy HPLC-DAD — oznaczanie głównych składników aktywnych oraz charakterystycznych związków ekstraktów roślinnych i suplementów,
• badania czystości mikrobiologicznej surowców i gotowych produktów.

Jakość surowców i produktów zawierających ekstrakty roślinne ma bezpośrednie znaczenie dla ich bezpieczeństwa, powtarzalności oraz wiarygodności deklaracji producenta. Odpowiednio zaplanowane badania laboratoryjne pozwalają zweryfikować zarówno skład produktu, jak i jego czystość mikrobiologiczną, a tym samym ograniczyć ryzyko związane z wprowadzeniem na rynek surowca lub preparatu niespełniającego przyjętych wymagań jakościowych.