Szkoła nie potrzebuje innowacji technologicznych. Szkoła potrzebuje innowacji w obszarze komunikacji i wzajemnego zaufania. Należy dostrzec te niematerialne potrzeby szkół – wskazywała w trakcie X Kongresu E(x)plory, jego koordynatorka Zuzanna Ziajko. Uczestnicy tego dwudniowego wydarzenia, które odbyło się w dniach 24-25 września 2020 roku, mieli okazję wziąć udział w panelach, debatach i webinariach z ciekawymi osobami ze świata edukacji i innowacji. Kongres przyciągnął przed monitory ponad 600 osób z całej Polski!

X Kongres E(x)plory „Edukacja dla innowacji. Innowacje w edukacji” odbył się w tym roku, w nowej, wirtualnej formule w całości online. Uczestnicy wydarzenia wzięli udział w wykładach, dyskusjach dotyczących alternatywnych form edukacji oraz praktycznych webinariach. W oparciu o własne doświadczenia goście Kongresu opowiedzieli m.in. o tym: jaki wpływ na mózg ma stres, co z edukacji alternatywnej warto przenieść na grunt systemowy, jak Pokolenie „Z” postrzega współczesną edukację oraz jak można kreatywnie podejść do podstawy programowej realizowanej w szkole. Podczas webinariów zaprezentowane zostały współczesne formy edukacji alternatywnej. Pozwoliło to każdemu z uczestników dowiedzieć się na czym opiera się edukacja walfdorska, szkoła demokratyczna czy tutoring rodzicielski. Większość rozmów zakończyła się podjęciem tematu relacji, komunikacji i zaufania między uczniami, nauczycielami, dyrekcją i rodzicami.

Nieodłącznym elementem edukacji od lat jest stres. O tym jak wpływa na pamięć, koncentrację i motywację dzieci opowiedział dr Marek Kaczmarzyk, biolog, neurodydaktyk i mementyk – relacjonuje Zuzanna Ziajko. Jego wykład otwierający X Kongres E(x)plory był pełen inspirujących przykładów z życia i ważnych wniosków. Jednym z nich jest stwierdzenie, że innowacyjność w edukacji powinna polegać m.in. na eliminacji stresu w szkole – dodaje.

W jaki sposób obniżać poziom stresu wśród uczniów?

Powinniśmy skupić się przede wszystkim na określeniu objawów stresu. Aby to zrobić musimy spersonalizować proces edukacji. Edukacja to relacja, w której uczeń jest w centrum uwagi. Co jednak z nauczycielem? Poświęćmy mu tyle samo zainteresowania! Myślenie o dobrostanie jednej i drugiej strony wpłynie na osiągnięcie równowagi i uruchomi ten proces – opowiadał dr Kaczmarzyk.

Drugi dzień wydarzenia zainaugurował wykład Dawida Hamery, poświęcony edukacji z perspektywy Pokolenia „Z”, czyli osób urodzonych po 1995 roku. Z uczestnikami Kongresu podzielił się swoimi refleksjami na temat kondycji Pokolenia „Z” oraz problemów z którymi borykają się dziś młodzi ludzie, którzy kończą szkołę.  Hamera zaznaczył, że bardzo ważne jest zauważenie potrzeb dziecka i umiejętne „odpuszczanie” mu – rodzice nie mogą na siłę kreować osobowości dziecka. Powinni zaakceptować jego zainteresowania i wybory, nawet jeśli nie będą one spełniać ich oczekiwań.

W obecnym świecie młodzież odchodzi ze szkoły i szuka alternatywnych metod nauczania w domu lub w innych placówkach. Temu zagadnieniu poświęcony był kolejny punkt X Kongresu E(x)plory, czyli debata z udziałem Maurycego Żółtańskiego, byłego ucznia edukacji domowej, muzyka i pasjonata edukacji oraz Agnieszki Barbasiewicz, współtwórczyni i dyrektorki w Szkole Podstawowej Montessori im. Św. Urszuli Ledóchowskiej w Warszawie, prezeski Fundacji im. Marii Montessori. Poprowadziła ją Justyna Suchecka, dziennikarka TVN 24. Goście dyskutowali m.in. o tym, dla kogo edukacja domowa jest dobrym rozwiązaniem oraz jakie zagrożenia mogą z niej wynikać.

Podczas debaty, najczęściej padało stwierdzenie o niebezpieczeństwie związanym z zamknięciem dzieci w domu i okrojoną wizją ich świata.

– Jeśli rodzic decyduje się na edukację domową swojego dziecka, ważne jest, aby stworzył mu życie pełne doświadczeń, bogate w wydarzenia kulturalne i obcowanie ze społeczeństwem– mówił Żółtański.

Edukacja domowa nie jest dla wszystkich dzieci i nie jest też dla wszystkich rodziców. Rodzice muszą mieć odpowiednie możliwości czasowe i finansowe – dodała Barbasiewicz.

Kolejnym zagrożeniem, na które zwracali uwagę rozmówcy, jest brak samodyscypliny i słaba motywacja do nauki młodzieży zostającej w domach.Maurycy Żółtański stwierdził, że – motywacja przychodzi sama.

Każdy człowiek ma potrzebę nauki, to nasza najsilniejsza strona. Szkołę trzeba odreagować, dlatego nic nierobienie też jest bardzo ważne. Mamy wtedy czas tylko dla siebie. Zapał do nauki przychodzi z czasem. U mnie trwało to dwa miesiące – podsumował.

Co goście debaty zmieniliby w szkole tradycyjnej? Najczęściej padały odpowiedzi o braku możliwości zastanowienia się nad takimi kwestiami jak: „kim jestem”, „co jest dla mnie ważne”, „co chcę w życiu robić”. Uczniowie w szkole tradycyjnej nie uczą się autorefleksji.

W ramach debat uczestnicy mogli wysłuchać również bardzo ciekawej dyskusji na temat ograniczeń nauczycieli realizujących podstawę programową, która wzbudziła największe emocje wśród gości i słuchaczy.  W debacie udział wzięli Anna Szulc, autorka książki „Nowa szkoła”, nauczycielka matematyki w Liceum w Zduńskiej Woli, Jędrzej Witkowski, Prezes Zarządu Centrum Edukacji Obywatelskiej, Tomasz Siemież, Prezes Fundacji Wspierania Aktywności Lokalnej „FALA”. Rozmowę poprowadził Jan Wróbel, dziennikarz, założyciel Zespołu Szkół Bednarska, który podsumował spotkanie słowami:

Są trzy najbardziej skuteczne sposoby podejścia do realizacji podstawy programowej: przechytrzyć, akceptować, odrzucać. Goście debaty dyskutowali o tym, która z tych postaw jest najbardziej powszechna i rekomendowana.

Kolejna edycja wydarzenia odbędzie się w listopadzie tego roku. Organizatorzy już dziś zapraszają do śledzenia strony https://bit.ly/explory2020, gdzie publikowane będą informacje o XI edycji Kongresu E(x)plory.

Gospodarzem wydarzenia był Wrocławski Park Technologiczny i Fundacja Pro Mathematica.